Veiligheid begint bij een goed gesprek met je opdrachtgever

BAM heeft er recent voor gekozen om de disciplines HSE (gezondheid, veiligheid en milieu) en kwaliteit in aparte teams onder te brengen. Daardoor kan elk team zich verder specialiseren en verdiepen in het eigen vakgebied, legt Sjoerd van Zoeren uit. Sinds deze zomer is hij segment lead HSE bij BAM Specials.

Binnen BAM Specials komen uiteenlopende innovaties en specialistische activiteiten op het gebied van bouw en vastgoed samen. Denk aan restauratie van monumentale panden, het ontwerpen en bouwen van cleanrooms, het beheren van duurzame energiesystemen, materieeltoepassingen en totaalconcepten voor gevelelementen. Juist die diversiteit maakt het werk interessant, vindt Van Zoeren. Tegelijkertijd maakt het de organisatie van veilig en gezond werk complex. Het doel is immers om al deze werkzaamheden zo te organiseren dat collega's op de bouwplaats zo veilig en gezond mogelijk kunnen werken.

Levensreddende regels

BAM werd de afgelopen jaren geconfronteerd met zeer ernstige ongevallen, zoals in 2023 in Voorschoten, waar een bouwkraan van BAM in botsing kwam met een goederentrein. In 2024 gebeurde in Lochem een ernstig incident tijdens de bouw van een brug, toen een omhooggetakelde boog losraakte. Deze incidenten hebben geleid tot verscherpte maatregelen en de veiligheidsaanpak "Werk Veilig Voel je veilig".

Van Zoeren licht toe: "Het fundament van deze aanpak zijn zes levensreddende regels en acht veiligheidsafspraken. De levensreddende regels richten zich op de meest risicovolle werkzaamheden op de bouwplaats, zoals werken op hoogte en werken nabij hangende lasten. De veiligheidsafspraken helpen om veiligheid bespreekbaar te maken. Zo grijp je in als je een onveilige situatie ziet en spreek je collega's aan op onveilig gedrag. Een bijzonder aspect is dat we de regels en afspraken samen met onze divisie in het Verenigd Koninkrijk hebben ontwikkeld en dat ze voor heel BAM gelden."

Dialoog over veiligheid

Een belangrijke uitdaging is het creëren van een cultuur waarin medewerkers en leidinggevenden zich allemaal verantwoordelijk voelen voor veiligheid en daar ook naar handelen. Volgens Van Zoeren is het gesprek hierover cruciaal.

"Het is essentieel om met elkaar in gesprek te gaan over veiligheid", vertelt hij. "Daarom hebben we Art Partner gevraagd om via verschillende interventies de dialoog over veiligheid te stimuleren, zowel tussen bouwplaats en kantoor als tussen medewerkers en leidinggevenden."

Daarnaast investeert BAM in leiderschapsontwikkeling, waarbij veiligheid en welzijn een prominente plek krijgen. Veel collega's vinden het moeilijk om zich uit te spreken over een fysiek of sociaal onveilige situatie. Wanneer zij dat wel doen, is de reactie van de leidinggevende van groot belang.

Standvastig in de tenderfase

Het nieuwe veiligheidsprogramma moet ervoor zorgen dat alle bedrijfsonderdelen minimaal op trede 4 van de Safety Culture Ladder komen of dat niveau behouden.

Van Zoeren is positief: "Ik ervaar een grote motivatie om dit voor elkaar te krijgen. Ook zie ik dat we standvastig zijn in het uitdragen van onze veiligheidsstandaard, ook richting opdrachtgevers."

De opdrachtgever moet volgens hem al in de initiatief- en ontwerpfase rekening houden met veiligheid en gezondheid. De keuzes die dan worden gemaakt bepalen of het werk veilig kan worden uitgevoerd, onderhouden en uiteindelijk gesloopt.

"Bij een aanbesteding doorlopen we altijd onze safety scan. Als dat nodig is, gaan we in gesprek."

Die aanpak levert ook concrete resultaten op. Zo werd de A12 afgelopen zomer volledig afgesloten, zodat medewerkers veilig aan de weg konden werken. Tijdens een noodzakelijke spoedreparatie op Schiphol werd de bagageafhandeling tijdelijk stilgelegd. Bij werkzaamheden aan het spoor werd bovendien besloten om de dienstregeling aan te passen.

Niet concurreren op veiligheid

Van Zoeren ziet ook bij gemeentelijke opdrachten voorbeelden waarin veiligheid voorop wordt gezet. Zijn advies is duidelijk: "Maak pijnpunten bespreekbaar, zo vroeg mogelijk in het proces. Presenteer meerdere scenario's met oog voor de belangen van de opdrachtgever. Leg gemaakte afspraken schriftelijk vast en houd voet bij stuk als het gaat om de veiligheid en gezondheid van medewerkers."

Hij spreekt bovendien zijn waardering uit voor opdrachtgevers die veiligheid serieus nemen. "Soms zijn er grote belangen in het spel. We waarderen het vertrouwen dat we krijgen."

Volgens Van Zoeren gaan steeds meer aannemers het gesprek aan met hun opdrachtgever. Dat draagt bij aan een bredere leercultuur binnen de sector. "Bij elk ongeval draait mijn maag om, ook als het om een medewerker van een ander bouwbedrijf gaat. Daarom is het zo belangrijk dat we niet concurreren op veiligheid."

Zelf aan de slag

Opdrachtgevers zijn zich niet altijd bewust van hun verantwoordelijkheid op het gebied van veiligheid. Daarom heeft het PCOBB samen met Bouwend Nederland, railAlert en de GCVB voorbeeldvragen opgesteld. Deze vragen kunnen aannemers in de aanbestedingsfase aan hun opdrachtgever stellen. Lees meer in dit artikel.

Foto's via Lisette van de Pavoordt/BAM