COLUMN | Grof geschut nodig voor tekort aan bouwpersoneel

Madeline Buijs is sectoreconoom bij ABN Amro

donderdag 1 oktober 2020
Afbeelding COLUMN | Grof geschut nodig voor tekort aan bouwpersoneel

De bouwsector kampt op dit moment met verschillende problemen, maar een van de meest prangende problemen is de situatie op de arbeidsmarkt. Een bericht dat de NOS onlangs bracht – midden in crisistijd – sprak boekdelen: Zelfs bij grote werkloosheid blijft er veel werk voor technici, waaronder werkzaam in de bouwsector.

Een situatie die tijdens de vorige crisis is gecreëerd, in combinatie met vergrijzing, heeft de afgelopen jaren voor grote problemen in de bouwsector gezorgd. Het personeel in de bouw was bijna niet aan te slepen, met hoge kosten voor bouwbedrijven tot gevolg. Op de top van de markt in het derde kwartaal van 2018 gaf maar liefst 39% van de bouwbedrijven aan dat zij een tekort aan personeel hadden. 

Inmiddels koelt de arbeidsmarkt wat af, mede als gevolg van de coronacrisis. Het aantal banen in de bouw daalde in het tweede kwartaal van 2020 van 564.000 naar 560.000 ten opzichte van het vierde kwartaal van 2019 en het aantal vacatures nam in deze periode af van 16.800 naar 13.100. En daar stopt het niet; bouwbedrijf BAM kondigde gisteren een reorganisatie aan. Ook geeft nog maar 5,5% van de bouwbedrijven aan dat zij een personeelstekort hebben. 

Dit wil echter niet zeggen dat de tekorten op de arbeidsmarkt verleden tijd zijn. Uit de data van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) blijkt dat er landelijk een groot tekort is aan bouwpersoneel; er is veel vraag naar bouwarbeiders voor de afbouw, elektriciens, ingenieurs en productieleiders. 

Hoe groot de vraag is, verschilt sterk per regioNiet verrassend is de krapte in de Randstad een stuk groter dan in bijvoorbeeld het noorden van het land. Maar de krapte beperkt zich niet tot de Randstad. Ook in Zeeland en Noord-Brabant is een schreeuwend tekort aan bouwpersoneel. In de Randstad en Noord-Brabant wordt relatief veel gebouwd waarvoor veel personeel nodig is, terwijl in Zeeland veel jongeren wegtrekken die niet meer terugkomen om daar te gaan werken. 

Deze personeelskrapte geeft wel aan dat de problemen op de arbeidsmarkt in de bouw niet zomaar zijn opgelost; zelfs in een economische crisis is het lastig om aan goed personeel te komen. 

De oplossing zit allereerst in het omscholen van mensen naar een andere baan. Zowel binnen de bouw als daarbuiten. In de bouw is er weinig vraag naar hulpkrachten en schilders. Die zouden met behulp van omscholing in andere bouwfuncties kunnen werken. Maar ook bijvoorbeeld uit de horeca waar nu veel banen verloren gaan. Dit kan in bepaalde delen van het land voor een oplossing zorgen, bijvoorbeeld in Zeeland waar veel horecabanen zijn door het toerisme. Het kabinet heeft hier inmiddels 1,4 miljard euro voor vrijgemaakt. 

De personeelsproblemen in de Randstad zijn zo groot dat niet kan worden verwacht dat omscholing alleen voldoende is. Daar zal grover geschut moeten worden ingezet. Denk bijvoorbeeld aan betaalbaarder wonen, waardoor het voor bouwvakkers ook weer mogelijk is om in de Randstad te werken en te wonen.