Elektrisch materieel op de bouwplaats: hoe houd je het veilig?

Veiligheidskundige Dana Veldman van Ballast Nedam Materieel heeft ervaring met veilig werken in Nederland en in het buitenland. Ze maakte recent een dodelijk ongeval door elektrocutie mee. Bedrijfsdirecteur Jeffrey Hoffmann werd eens geconfronteerd met een dodelijk ongeval als gevolg van een botsing tussen twee rupskranen. Dat hopelijk nooit meer. Samen zetten ze de lijnen uit voor een veilige en gezonde werkplek voor de ruim honderd medewerkers van de materieeldienst, die logistieke centra heeft in Almere, Maarssen, Sittard en Eersel. Veldman werkt daarbij regelmatig samen met de HSE-collega's van de andere bedrijfsonderdelen van Ballast Nedam. Het concern heeft de ambitie om in 2030 volledig emissievrij te bouwen. Er wordt dan ook volop ingezet op elektrisch materieel en slimme laadconcepten. Een uitdagende en boeiende opgave voor de materieeldienst, maar ook een opgave met nieuwe veiligheidsrisico's.

Techniek inzetten

In lijn met de concernbrede Take Care-campagne (zorg voor elkaar) is er veel aandacht voor risicobewustzijn en voor elkaar aanspreken. Veldman: "Elkaar aanspreken blijkt lastig, je bent loyaal aan je team en je collega. We geven dus praktische tips, hoe spreek je iemand aan, hoe reageer je als je zelf wordt aangesproken. Ter inspiratie delen we voorbeelden van goed veiligheidsgedrag, onder andere via onze Take Care Award. De winnende nominatie ontvangt een bedrag om met collega's een lekkere traktatie te regelen of iets leuks te doen." Het werk op de werf kent veiligheidsrisico’s als aanrijdgevaar en instabiel stapelen. "We hebben duidelijke spelregels en werkinstructies. Soms zijn meldingen in de app aanleiding om een nieuwe toolbox te maken of om het team bij elkaar te roepen. Waar mogelijk passen we technische hulpmiddelen als snelheidsbegrenzers en detectiesystemen toe."

Waar het nét goedging

Op de bouwplaats zijn er soms incidenten met botsende torenkranen. "Ook hier zoeken we de oplossing in werkinstructies én techniek zoals anti-bots-systemen. Zo'n systeem gebruikt sensoren om objecten in het draaibereik te detecteren en waarschuwt de machinist, of stopt de kraan automatisch, om botsingen te vermijden", vertelt Hoffmann. Veilig hijsen van bouwdelen en materialen is volgens hem een veiligheidsrisico waar elk bouwbedrijf mee worstelt. "We onderzoeken tot op directieniveau hoe we dit risico kunnen terugdringen. Goede en gecertificeerde hijsbegeleiders zijn daarbij onmisbaar, maar schaars." Na ernstige incidenten waarbij het nét goed gaat, komen bij Ballast Nedam binnen enkele dagen een bestuurslid, de HSE-directeur en de betrokkenen bij elkaar om maatregelen te nemen. "Voor iedereen is duidelijk dat veiligheid prioriteit is, en dat we meteen willen leren van wat er is gebeurd."

Afblijven

Veilig emissieloos werken is zoals gezegd een actueel thema bij de materieeldienst. Veldman verdiept zich goed in alle documentatie over dit onderwerp. "Elektrocutie is het bekendste risico bij werken met e-materieel, maar denk ook aan het gevaar van brand en explosies als gevolg van kortsluiting of overbelasting." NEN 9140 beschrijft specifieke eisen aan het veilig werken aan elektrisch (mobiel) aangedreven materieel. Daarnaast komen er meer energieopslagsystemen (accupakketten) om dit materieel te laden na werktijd. Samen met haar HSE-collega's is Veldman bezig om de geldende eisen en voorschriften te vertalen naar trainingen, aanwijsbeleid en werkinstructies. Ook de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak worden aangepast. "De techniek en de voorschriften zijn nog volop in beweging", legt ze uit. Bij levering van een nieuwe elektrische machine verzorgt de leverancier eerst een duidelijke instructie. Ook krijgen medewerkers de nadrukkelijke boodschap om bij storingen nooit zelf te gaan pionieren.

Technisch applicatiebeheer

Bij werken met elektrisch materieel komt meer kijken. Zo is een ADR-certificaat nodig voor het vervoer van accupakketten over de weg. De energie-inrichting op de bouwplaats vraagt aandacht, vertelt Hoffmann. "Om al het materieel te voorzien van stroom hebben we soms meerdere aansluitpunten. Daar moeten medewerkers goed rekening mee houden. Denk ook aan zonnesystemen en generatoren, het wisselen van accupakketten…" Om de veiligheid van de energievoorziening op de diverse bouwplaatsen te bewaken, heeft Ballast Nedam een technisch applicatiebeheerder aangenomen. "Die kan op afstand de systemen uitlezen en, zo is de gedachte, laadmomenten slim en veilig gaan inplannen. Dat staat nog in de kinderschoenen." Veldman en Hoffmann benadrukken het belang van een goede voorbereiding. Veldman: "Laat je medewerkers niet zomaar met elektrisch materieel werken, zorg eerst voor opleiding en heldere instructies.' Hoffmann, volop bezig met de puzzel van slimme laadsystemen: 'Nieuwe projecten zullen door de aanleg van laadinfrastructuur naast de standaard bouwinstallatie veel meer werkvoorbereiding nodig hebben om tot een veilige bouwplaats te komen."

Zelf aan de slag

De richtlijn Veilige inzet elektrisch materieel helpt je om onnodige risico's uit te sluiten en goede beheersmaatregelen te nemen. De richtlijn gaat over: werking en gebruik van elektrisch materieel, aankoop en onderhoud, veiligheidsinstructies en training, en rollen en verantwoordelijkheden.