Wanbetaling en retentierecht

Afbeelding Wanbetaling en retentierecht

Op het moment dat een opdrachtgever niet aan zijn betalingsverplichtingen voldoet kan een aannemer retentierecht uitoefenen op het door hem uitgevoerde werk.

Dit betekent dat de aannemer het werk afsluit (door middel van bouwhekken) en een schriftelijke mededeling op het hek of achter een raam ophangt waaruit blijkt dat er retentierecht wordt uitgeoefend namens de aannemer en dat de opdrachtgever en derden het werk niet mogen betreden. Vervolgens wordt het retentierecht schriftelijk aan de opdrachtgever medegedeeld met het verzoek om alsnog tot betaling over te gaan waarna het retentierecht zal worden opgeheven en het werk weer toegankelijk wordt gemaakt.

Het retentierecht is een sterk recht. Zo kan het bijvoorbeeld een levering van een onroerende zaak dwarsbomen. Hierdoor wordt de opdrachtgever onder druk gezet om alsnog tot betaling over te gaan. Van belang is echter wel dat de aannemer -voorafgaand aan het leggen van het retentierecht- de exclusieve macht over het werk heeft. Dit betekent dat de opdrachtgever of nevenaannemers geen toegang tot het werk mogen hebben. Indien dit wel het geval is, is het uitoefenen van het retentierecht onrechtmatig.

Dit werd een aannemer -die door de opdrachtgever was ingeschakeld voor de uitvoering van de cascobouw van een woning- pijnlijk duidelijk toen de opdrachtgever met succes in een kort geding opheffing van het retentierecht op straffe van een dwangsom vorderde.

De aannemer had retentierecht uitgeoefend omdat de laatste termijn voor de oplevering van het casco nog niet was betaald. Omdat de andere aannemers die al afbouwwerkzaamheden aan het uitvoeren waren, plotseling hun werkzaamheden niet meer konden uitvoeren, was het retentierecht onrechtmatig. Het lid bedrijf had namelijk nooit de exclusieve macht over het werk gehad, omdat hij niet de hoofdaannemer was voor wiens rekening en risico alle werkzaamheden werden uitgevoerd.

Bij Bouwend Nederland Advies krijgen we vaak de vraag of het leggen van retentierecht mogelijk is om de opdrachtgever te dwingen om tot betaling over te gaan. Zoals uit deze casus blijkt is dat niet altijd mogelijk en ook niet zonder risico. Van belang is om de betalingsachterstanden niet te ver op te laten lopen door tijdig de verstreken en opeisbare termijnen te incasseren en schriftelijk te waarschuwen voor een schorsing van het werk (en de gevolgen daarvan) of het niet doorgaan van een oplevering indien niet alsnog tijdig wordt betaald.

Retentierecht voorkomen?

In dit kader is het raadzaam om bij het sluiten van de overeenkomst algemene voorwaarden op te stellen waarin de mogelijkheid en gevolgen van schorsing van het werk bij wanbetaling worden uitgewerkt.