Duurzaamheid

Helen Visser

Beleidsadviseur Duurzaamheid
Afbeelding Duurzaamheid

Het Meerjarenprogramma Duurzaamheid lobbyt voor (en faciliteert) de (markt)condities voor duurzaamheid. Zodanig dat duurzame opgaven in de gebouwde omgeving, zoals de energietransitie, circulair bouwen, klimaatadaptatie en natuurontwikkeling, aantrekkelijke(re) marktsegmenten worden voor leden. Op deze pagina lees je ons beleid, welke projecten er lopen en bieden we (aan de rechterkant van deze pagina) praktische informatie rondom duurzaamheid in onze sector. Duurzaamheid is namelijk een overkoepelende term voor veel onderwerpen.

Ondanks (inter)nationale doelen en vele akkoorden komt opschaling van de verduurzamingsmarkt moeizaam tot stand. Het benutten van kansen die duurzaamheid bedrijven biedt, is primair een zaak van ondernemers. Er is nog een groot gat tussen beleid/ambitie en de daadwerkelijke marktvraag. Het meerjarenprogramma focust daarom op het stimuleren van de markt, bijvoorbeeld door inzet op vraagbundeling, duidelijkheid over prestatie-eisen, standaardisatie en andere randvoorwaarden, de lobby voor zodanig gunnen op duurzaamheid dat bedrijven zich met duurzaamheid kunnen onderscheiden in de markt en uit te dragen wat de sector te bieden heeft.

Belang duurzaamheid voor bouw- en infrabedrijven

Alle bouw- en infrabedrijven hebben met duurzaamheid te maken. Vanuit wet- en regelgeving. Of door vragen of eisen vanuit opdrachtgevers of financiers. Daarnaast maakt bij steeds meer bedrijven duurzaamheid integraal onderdeel uit van de bedrijfsvoering en strategie. Duurzaamheid biedt kansen in de markt. Uit analyses van het Aanbestedingsinstituut naar duurzaamheid in openbare aanbestedingen blijkt dat er de laatste jaren vaker en zwaarder gegund wordt op duurzaamheid.

Doel Meerjarenprogramma en lopende projecten

Het doel van het Meerjarenprogramma Duurzaamheid is het lobbyen voor en faciliteren van de (markt)condities voor duurzaamheid. Dat doen we zodat duurzame opgaven in de gebouwde omgeving, zoals de energietransitie, circulair bouwen, klimaatadaptatie en natuurontwikkeling, aantrekkelijke(re) marktsegmenten worden voor leden. 

Subdoel 1: stimuleren regie op uitwerking nationaal beleid energietransitie, circulair bouwen, klimaatadaptatie en natuurontwikkeling

Er zijn tientallen initiatieven die zich richten op dezelfde duurzaamheidsthema's. Deze versnippering leidt ertoe dat informatie lastig vindbaar is, vaak dezelfde discussies plaatsvinden of tegenstrijdig beleid of regelgeving wordt ontwikkeld en opdrachtgevers verschillende prestatie-eisen stellen voor dezelfde thema's. We zetten binnen dit subdoel daarom onder andere in op:

  • Sectorbrede afspraken ten aanzien van: definities, meten, standaardisatie, monitoring.
  • Uniforme(re) uitvraag van opdrachtgevers op duurzaamheidsthema's.
  • Centrale kennisontsluiting tooling en praktische voorbeelden.
  • Meer synergie tussen duurzaamheidsthema's onderling en met andere thema’s bijvoorbeeld digitalisering.

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Versnellingsakkoord stikstofemissiereductie 2021-2030: gezamenlijk voorstel maatregelen om uit de stikstofimpasse te komen vanuit boeren-, natuur- en ondernemersorganisaties om. Dit maatregelenpakket is de basis voor de verdere lobby. Zie de Toelichting Versnellingsakkoord, Aanpak op hoofdlijnen en Versnellingsakkoord stikstofemissiereductie 2021-2030. 

  • Inzet regie en beleidsuitwerking Nationaal Isolatieprogramma: het isoleren van woningen gaat sneller als de Rijksoverheid extra maatregelen neemt en het systematischer aanpakt. Hiertoe hebben we als brancheorganisatie vanuit een brede maatschappelijke coalitie concrete voorstellen gedaan voor het starten van een Nationaal isolatieprogramma. Dit heeft ertoe geleid dat het Rijk tot 2025 ruim €514 miljoen heeft vrijgemaakt voor een Nationaal Isolatieprogramma. We zetten ons in voor een snelle uitwerking en organisatie van dit programma. Lees hier het Position Paper Nationaal Isolatieprogramma en het Manifest Nationaal Isolatieprogramma.

  • Werken aan de randvoorwaarden voor circulaire bouweconomie: overheid, bedrijfsleven en wetenschap werken binnen het transitieteam Circulaire Bouweconomie (CBE) aan een 'Basiskamp Circulaire Bouweconomie'. Dat moet gereed zijn in 2023. Alle instrumenten, hulpmiddelen en randvoorwaarden moeten dan klaar zijn om het einddoel te kunnen bereiken: een circulaire bouweconomie in 2050. Dit betreft onder andere meetmethoden, marktontwikkelingen (waaronder circulair inkopen bij de overheid), wet- en regelgeving, de juiste koppeling met digitalisering. Wij zijn direct betrokken. Lees meer op deze website.

  • Platform Zeer Energiezuinige Nieuwbouw (ZEN): binnen dit platform is de afgelopen jaren door projectontwikkelaars en bouwbedrijven hard gewerkt aan Zeer Energiezuinige Nieuwbouw, van bijna energieneutraal (BENG) tot energieleverend. In directe afstemming met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is de sector voorbereid op de BENG-wetgeving vanaf 2021 en bijbehorende randvoorwaarden. Hoewel het Platform ZEN formeel per oktober 2021 is beëindigd, blijven wij ons actief inzetten voor Zeer Energiezuinige Nieuwbouw in Nederland. Kennispublicaties en de gevoerde lobby is terug te vinden via deze website.

Subdoel 2: verbeteren randvoorwaarden waarmee bedrijven duurzaamheid in projecten en hun bedrijfsvoering vorm kunnen geven.

Er worden veel minder duurzame oplossingen gerealiseerd dan technisch mogelijk. Dat komt door een beperkte inzet op duurzaam inkopen, of het ontbreken van financiële, organisatorische of andere randvoorwaarden. We zetten binnen dit subdoel daarom onder andere in op:

  • Lobby gunnen op duurzaamheid in aanbestedingen, zo dat bedrijven zich met duurzaamheid in de markt kunnen onderscheiden.
  • Stimuleren bundeling van de marktvraag.
  • Ontzorgingsdiensten integrale verduurzaming particulieren.
  • Duidelijkheid actuele mogelijkheden en stimuleren verdere ontwikkeling emissie-arme/-loze mobiele werktuigen en (bouw)materieel, waaronder aanschafsubsidies.

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Inzet randvoorwaarden voor bouwbedrijven in Renovatieversneller 2.0 (RV2.0): de Renovatieversneller zet in op opschaling van de energetische renovatie van corporatiewoningen. Corporaties en aanbieders werken samen aan: standaardiseren/bundelen van vraag, optimaliseren keten door creëren condities voor opschaling, innovatie, industrialisatie, kostenreductie, en adoptie/opschaling van innovaties. De huidige Renovatieversneller is nog geen groot succes. Met het ministerie van BZK, Bouwend Nederland, Techniek Nederland, OnderhoudNL en Aedes ontwikkelen een RV2.0. Wij stemmen met bouwbedrijven actief in de corporatiemarkt af wat voor hen cruciale voorwaarden zijn voor het slagen van een RV2.0. Deze randvoorwaarden bepleiten we bij uitwerking van RV2.0. 

  • Ontwikkeling Landelijk Digitaal Platform Verbeterjehuis.nl: in het Klimaatakkoord is afgesproken dat een digitaal platform wordt ontwikkeld voor (particuliere) woningeigenaren. Hiertoe wil het ministerie van BZK het bestaande platform Verbeterjehuis.nl uitbreiden met functionaliteiten om vraag en aanbod beter bij elkaar te brengen. Wij werken mee aan ontwikkeling van een module voor aanbieders waarmee zij de kwaliteit en dienstverlening onderscheidend zichtbaar kunnen maken en gevonden kunnen worden op het platform.

  • Aansluiting materiaaldata Nationale Milieu Database (NMD) op bouwstandaarden: de wettelijk verplichte milieuprestatieberekening gebouwen (MPG) is geen integraal onderdeel van het ontwerpproces. De MPG wordt tijdens het ontwerpen tussendoor bepaald, parallel aan het ontwerpen in 3D CAD-software. Idealiter worden deze processen geïntegreerd. Dan is het ook gemakkelijker te voldoen aan de as-built verklaring, gevraagd in de Wet kwaliteitsborging (Wkb). Dit project onderzoekt hoe de NMD aan kan sluiten op bestaande standaarden, zodat deze kan worden gebruikt in de ontwerpfase, ongeacht de softwareapplicatie. DigiGO is nauw betrokken bij dit project.
  • Top 25 meest duurzame publieke opdrachtgever: de duurzame ambities vereisen forse systeemwijzigingen en investeringen Bedrijven moeten zich met duurzaamheid kunnen onderscheiden in de markt, zodat het loont verder te investeren in duurzame innovaties. Ondanks hoge ambities komt duurzaamheid beperkt terug in aanbestedingen. In 64,8% van alle openbare aanbestedingen (Analyse 2020) speelt duurzaamheid geen rol in de gunning. We stellen jaarlijks een duurzame top 25 samen om op positieve wijze aandacht te vragen voor het gebrek aan duurzaamheid in aanbestedingen.

Subdoel 3: de leden maximaal informeren en inspireren over relevante wet- en regelgeving, marktontwikkelingen, tools en voorbeelden en hen inzetten als klankbord voor initiatieven.

Ondanks het enorme aanbod aan informatie over wet- en regelgeving, tools en voorbeeldprojecten weten veel leden dit niet te vinden. Dat heeft onder andere te maken met de enorme versnippering aan informatiebronnen. We willen leden pro-actief informeren en inspireren over ontwikkelingen. We zetten binnen dit subdoel daarom onder andere in op:

  • Inzicht in gewenste (aanvullende) informatie.
  • Ontwikkeling praktisch toepasbare kennis.
  • Meer leden bereiken via onze publicaties en communicatiekanalen, cursussen via de BNL Academy of presentaties via regio's of afdelingen.

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Publicatie Handvat Duurzaam Materiaalgebruik: deze publicatie biedt een overzicht met betrekking tot: wet- en regelgeving, ontwikkelingen bij opdrachtgevers en toeleveranciers, circulaire ontwerpprincipes en praktijkvoorbeelden.

  • Platform KAN Bouwen – Klimaatadaptief bouwen met de natuur: deelnemers van KAN Bouwen starten allen voor 2023 met de bouw van een klimaatadaptieve natuurinclusieve woonwijk. Dat kunnen bouwbedrijven, projectontwikkelaars, corporaties of gemeenten zijn. Hierbij wordt actief kennis ontwikkeld. Deze praktijkkennis wordt sectorbreed gedeeld. Initiatiefnemers zijn Bouwend Nederland, NEPROM, WoningBouwersNL en het ministerie van BZK.

  • Brancheontwikkelingsprogramma Energietransitie Bouw & Infra: dit programma start in 2022 en biedt gevarieerde activiteiten zoals klankbord- en kennisuitwisselingssessies met leden, marktanalyses rond de RES en Transitievisie Warmte, operationele versnelling in de aanleg van energie-infrastructuren, het aanbieden van praktische toepasbare kennis vanuit tools, leidraden, handreikingen en trainingen over (integrale) verduurzaming, aanbod en ontzorging. Op dit moment werken we aan een routekaart Na-isolatie Ventileren en luchtdichtheid. 

Subdoel 4: stakeholders inspireren en informeren over: mogelijkheden in de markt, goede voorbeelden en contractvormen voor betere kennisuitwisseling tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers.

Veel stakeholders zijn te weinig bekend met de duurzame oplossingen die de markt kan bieden. Veel opdrachtgevers worstelen met het betrekken van marktpartijen voor duurzaamheidsadviezen. Het is belangrijk stakeholders proactief te informeren over mogelijkheden die er zijn. We zetten binnen dit subdoel daarom onder andere in op:

  • Meer inzicht in gewenste aanvullende informatie van stakeholders.
  • Ontwikkeling breed inzetbare publicaties, blogs/vlogs, handvatten etc.
  • Meer stakeholders bereiken met relevante informatie.
  • Stimuleren samenwerking in de keten via Bouwteamverbanden.

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Handreiking klimaatadaptieve natuurinclusieve mogelijkheden in de GWW: klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen staan steeds meer in de belangstelling. Er zijn nog geen uniforme vastgestelde prestatie-eisen of wetgeving. Tegelijk moeten overheden klimaatadaptatie sinds 2020 meenemen in ruimtelijke plannen. Technisch kan er al veel. Met deze handreiking willen we beschikbare en toepasbare kennis delen met partijen die nu aan de slag willen met klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen. Insteek is een handzaam document dat verwijst naar relevante informatie en opdrachtgevers (en opdrachtnemers) de weg wijst hoe je met (soms relatief simpele) maatregelen veel toegevoegde waarde kunt creëren.

  • Informatieve blogs en vlogs: hiermee we duurzame koplopers in de sector in het zonnetje. Aan de hand van concrete duurzame projecten gaan we in op de succesfactoren. De blogs en vlogs ontsluiten we via onze communicatiekanalen. De bij deze projecten betrokken opdrachtgevers en opdrachtnemers zetten we in als ambassadeurs voor duurzaamheid in de bouw.

  • KAN Bouwen en ZEN platforms: zowel het ZEN platform (zie subdoel 1) als het KAN Bouwen platform (subdoel 3).

Resultaten Duurzaamheid in eerste helft 2021

Versnellingsakkoord stikstofemissiereductie 2021-2030

Gezamenlijk voorstel 'Een duurzaam evenwicht' van maatregelen vanuit boeren-, natuur- en ondernemersorganisaties om uit de stikstofimpasse te komen. Dit maatregelenpakket is de basis voor de verdere lobby.

Position paper 'Nationaal Isolatie Programma'

Pleidooi voor een ambitieus Nationaal Isolatie Programma met concrete maatregelen van Bouwend Nederland, Natuur en Milieu, Techniek Nederland, de Consumentenbond, Energie Nederland en NVDE. Onder andere door extra maatregelen en systematische aanpak vanuit de overheid.

Mensen Maken de Transitie

Inzicht in opleidingen, best practices, zij-instroomtrajecten en voorschakeltrajecten voor meer technici ten behoeve van de energietransitie en verbetering vakkennis duurzaamheid en onderwijs op maat. Resultaten tevens ter inbreng bij paritaire stimuleringsprogramma Behoud Vakkrachten Bouw & Infra. Handreiking voor Living Labs en online serious game 'Plankgasvrij' is gelanceerd.

Marktonderzoek 'Klimaatadaptatie gemeenten'

Inzicht in hoe gemeenten invulling geven aan klimaatadaptatie, knelpunten, kansen, wat vragen en verwachten zij van het bedrijfsleven. Input voor landelijke lobby en lobby gemeenteraadsverkiezingen 2022.

Publicatie 'Handvat Duurzaam Materiaalgebruik'

Praktisch overzicht met wet- en regelgeving, ontwikkelingen bij opdrachtgevers en toeleveranciers, circulaire ontwerpprincipes en praktijkvoorbeelden.

Waar zetten we op in?

We onderschrijven veel landelijke duurzame doelen en zijn betrokken bij de uitwerking. Daarbij focussen we ons op de randvoorwaarden en het handelingsperspectief voor partijen die daadwerkelijk met de opgaven aan de slag gaan. Dat geldt voor bouw- en infrabedrijven, maar ook voor andere ketenpartners, bijvoorbeeld decentrale overheden of toeleveranciers, die ook cruciaal zijn voor alle duurzame transities. We zetten in op vier thema's onder de overkoepelende term duurzaamheid, te weten:

  • Energietransitie
  • Transitie naar een Circulaire Bouweconomie
  • Nederland Klimaatadapatief (tegengaan wateroverlast, hittestress en droogte)
  • Natuurontwikkeling en natuurinclusief bouwen

Naast deze thema's is er een aantal overkoepelende thema's. Zo zijn bijvoorbeeld de lobby voor meer gunnen op duurzaamheid en de ontwikkelingen in de EU Green Deal van toepassing op alle vier thema's.

Wat? Doelstelling In Vastgelegd in
CO2-uitstoot 49% reductie ten opzichte van 1990 2030 Klimaatakkoord
  Zero-emissie bouwplaats 2030 Klimaatakkoord
  CO2-vrije energie-infrastructuur 2050 Klimaatakkoord
  Gebouwde omgeving CO2-neutraal 2050 Onder meer Klimaatakkoord
Energieverbruik Nieuwe gebouwen (bijna) energieneutraal 2021 Bouwbesluit
Circulariteit 50% einddoel 2050 2030 Grondstoffenakkoord
  100% circulaire bouweconomie 2050 Grondstoffenakkoord
Klimaatadaptatie Gebouwde omgeving klimaatbestending en waterrobuust 2050 Nationale Klimaatadaptatie Strategie (NAS)
Natuur en biodiversiteit Meerdere doelen en thema's, zie hier divers Rijksnatuurvisie 2014 'Natuurlijk verder'