Handhaving zzp: dit verandert er in 2026

'Zachte landing' deels voortgezet

Tot 2025 werd er vrijwel niet gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. Vanaf 2025 is de Belastingdienst actief gaan controleren op de juiste inzet van zzp'ers. Dat de financiële gevolgen bij een onjuiste inzet van zzp'ers zeer fors kunnen zijn, blijkt ook uit ons recente bericht hierover.

In 2025 gold nog een 'zachte landing'. Dit betekende een soepele aanpak met de volgende kenmerken:

• Enkel naheffingen voor loonheffingen en premies, geen verzuimboetes  en geen vergrijpboetes.
• Bij voorkeur eerst een bedrijfsbezoek, niet direct een boekenonderzoek.
• Alleen gerichte controles op concrete risico's zoals constructies met arbeidsmigranten, te lage betalingen, gedwongen zelfstandigheid en duidelijke gevallen van schijnzelfstandigheid.

Deze 'zachte landing' zou per 1 januari 2026 komen te vervallen maar een deel blijft alsnog bestaan, zo heeft het kabinet recent besloten.

Wat verandert er in 2026?

In het Handhavingsplan 2026 van de Belastingdienst is opgenomen wat er in 2026 verandert. Hieronder schetsen wij hoe de nieuwe situatie er nu op hoofdlijnen uitziet.

• De Belastingdienst controleert actief op schijnzelfstandigheid.
• De Belastingdienst gebruikt negen criteria om te beoordelen of er sprake is van schijnzelfstandigheid (zie volgende paragraaf).
• Bij schijnzelfstandigheid kan de Belastingdienst naheffingen opleggen met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.
• In 2026 worden nog geen verzuimboetes opgelegd. Dit zijn relatief kleine bedragen voor te late betalingen.
• Nieuw: in 2026 worden wel vergrijpboetes opgelegd bij opzet of grove schuld. Deze boetes zijn fors en kunnen maximaal 100% van de naheffing zijn.
• Net als in 2025 start de Belastingdienst meestal met een bedrijfsbezoek. Een bedrijfsbezoek leidt niet direct tot naheffingen maar kan wel aanleiding zijn voor een boekenonderzoek. Bij een boekenonderzoek kan wél naheffing volgen.
• Wel risicogerichte controles maar niet meer alleen op constructies met arbeidsmigranten, te lage betalingen, gedwongen zelfstandigheid en duidelijke gevallen van schijnzelfstandigheid maar ook op andere groepen met risico's.

Het artikel loopt door onder het volgende blok

Waar kijkt de Belastingdienst naar?

De Belastingdienst gebruikt negen punten om te beoordelen of er sprake is van schijnzelfstandigheid. Meer informatie hierover is opgenomen in het toetsingskader van de Belastingdienst.

Het gaat om de volgende punten:

1. Aard en duur van de werkzaamheden.
2. Manier waarop de werkzaamheden en werktijden zijn bepaald.
3. Mate waarin de werkzaamheden én de zzp'er onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever.
4. Wel of geen verplichting het werk persoonlijk uit te voeren.
5. Manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen.
6. Manier waarop de beloning is bepaald en wordt uitbetaald.
7. Hoogte van de beloning.
8. Mate waarin de zzp'er commercieel risico loopt bij de opdracht.
9. Mate waarin de zzp'er zich als ondernemer gedraagt.

Ons advies

Wij zijn vóór échte zzp'ers en tegen schijnzelfstandigheid. Wij blijven onze leden dan ook oproepen om actief aan de slag te blijven met de juiste inzet van zzp'ers! Kijk op onze kennispagina en actiepagina hoe je dat op de juiste manier aanpakt.