Kabinet houdt koers op stikstof

Minister Van Essen stuurde een wetsvoorstel met vaste uitstootdoelen naar de Tweede Kamer, samen met een pakket maatregelen om die doelen te halen. Daarmee houdt het kabinet vast aan de koers die het in juni koos. Onze voorzitter: "Wat het kabinet in juni presenteerde, zien we vrijwel integraal terug. Het kabinet legt de doelen vast in de wet en zet een stok achter de deur. Die juridische borging is voor de bouw en infra cruciaal, want alleen een pakket dat voor de rechter overeind blijft, brengt de vergunningen voor woningen, wegen en bruggen weer in zicht."

Het pakket op hoofdlijnen

Het kabinet stuurt niet langer op de hoeveelheid stikstof die op de natuur neerslaat, maar op wat elke sector uitstoot. De landbouw moet in 2035 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten dan in 2019, industrie en mobiliteit de helft minder stikstof. Die vaste doelen geven boeren, ondernemers en overheden meer zekerheid. 

Rond kwetsbare natuurgebieden komen zones met strengere regels voor de landbouw, zoals minder koeien per hectare en minder mest. Provincies kunnen tot september 2028 met een eigen plan komen, als dat hetzelfde effect heeft. Een groot deel van het stikstofpakket van 20 miljard euro gaat naar ondersteuning van boeren die innoveren, extensiveren, verplaatsen of stoppen.

Rekenkundige ondergrens 

Nu moet bijna elk bouwproject een natuurvergunning aanvragen, omdat de ondergrens in de praktijk op nul ligt. Met de rekenkundige ondergrens hoeven projecten met heel weinig stikstofneerslag dat niet meer. Het kabinet koppelt de ondergrens aan harde voorwaarden: de wet, het programma en de regels voor de zones moeten eerst vaststaan zodat een rechter geen streep zet door een vergunning nadat die is afgegeven. Daarnaast neemt het kabinet extra maatregelen die voorkomen dat de stikstofneerslag op sommige plekken juist toeneemt. Het gaat om regels voor de groei van bepaalde veehouderijen, voor intern salderen en voor bedrijven die stikstofruimte aan anderen hebben afgestaan. Wij steunen die voorwaarden. Een ondergrens die voor de rechter weer sneuvelt, creëert nieuwe PAS-melders en dat wil niemand.

Juridische borging maakt het verschil

Sinds de Raad van State in 2019 het Programma Aanpak Stikstof van tafel veegde, wil de rechter zien dat de uitstoot echt daalt en de natuur kan herstellen. Daarom is juridische borging voor onze sector zo belangrijk. Volgens de landsadvocaat zet dit pakket precies de stap die de rechtspraak vraagt.

Het kabinet zet in de wet een stok achter de deur: haalt de landbouw het doel voor 2035 niet, dan kan het kabinet de productierechten korten. Voor 2030 komt er ook een borgingsmechanisme. Begin 2028 meet het kabinet of de uitstoot genoeg daalt. Blijft de daling achter, dan grijpt het kabinet in. Daarmee komt het kabinet tegemoet aan de oproep die we samen met VNO-NCW, Natuurmonumenten en Natuur & Milieu deden.

Waar we scherp op blijven

De duivel zit in de details, dus we volgen de uitwerking nauwgezet. We houden in de gaten of de doelen voor 2030 worden gehaald. Ook mag de ruimte voor provincies niet tot vertraging leiden. Dan duurt het namelijk ook langer voor er weer vergunningen komen voor bouw- en infraprojecten. Tot slot moeten provincies en gemeenten genoeg capaciteit hebben om naast de zones ook vergunningen voor woningen, wegen en bruggen op tijd af te handelen.

Tweede Kamer aan zet

De minister vraagt de Tweede Kamer om het wetsvoorstel met spoed te behandelen, en wij sluiten ons daarbij aan. Ook moet dit pakket in samenhang worden uitgevoerd. Voor onze leden verandert er op korte termijn nog niet veel. De vergunningverlening kan pas stap voor stap, en gebied voor gebied op gang komen wanneer de stikstofuitstoot is afgenomen en de natuur herstelt.