'Netcongestie is, net als stikstof, een structureel probleem'
Vrijdag 21 augustus 2026
Met een eigen ‘congestieloket’ tackelt VolkerWessels in een vroeg stadium problemen rond energievoorziening en netcongestie bij bouw- en infraprojecten. Sten Meurs en Thomas van Riet: "We moeten als sector beseffen dat netcongestie, net als stikstof, een structureel probleem is dat vroeg in het proces moet worden opgepakt."
Kun je een grote bouwplaats laten draaien zonder vaste netaansluiting of dieselaggregaten? "Onmogelijk", zouden we een paar jaar geleden hebben gezegd. "Jazeker, het kan", bewijst VolkerWessels nu. De bouwplaats van de nieuwe spoorverbinding Zuidwestboog Meteren draait op een hybride systeem dat automatisch schakelt tussen twee zonnevelden van samen 200kWp en batterijen. Eén 125 kVA aggregaat is achtervang als back-up en noodvoorziening, maar alleen als er onvoldoende zonne-energie beschikbaar is. Het eigen netcongestieloket van VolkerWessels tekende voor dit knap staaltje energievoorziening.
Thomas van Riet van VolkerWessels en Manager Operatie Sten Meurs van VolkerWessels Materieel & Logistiek zijn initiatiefnemers van het loket dat energievraag en -aanbod bij elkaar brengt. Van Riet: "Het congestieloket ontwikkelt en bundelt kennis over energievoorziening en netcongestie bij start, uitvoering en oplevering van onze bouw- en infraprojecten." Sinds het begin van het initiatief in januari 2025 zijn inmiddels honderden vragen behandeld om VolkerWessels door de energietransitie te helpen. Meurs: "We willen onze bedrijfsonderdelen de gedachte meegeven al in de tenderfase veel slimmer om te gaan met netcongestie. Energie moet je net zo benaderen als de bouwplanning, de veiligheid en logistiek en niet pas als de schep de grond in gaat."
Realistische uitvraag
De samenwerking met opdrachtgever, netbeheerders en onderaannemers is bij emissieloos/-arm bouwen cruciaal. Meurs: "Het is cruciaal dat iedereen zijn verantwoordelijkheid voelt en pakt. Gelukkig is een groot gedeelte van opdrachtgevers, netbeheerders en bouwbedrijven daar inmiddels dagelijks mee bezig. Het begint met een realistische emissievrije uitvraag bij de opdrachtgever die is gekoppeld aan de voorhanden energie. Is die er niet, dan komen externe bronnen in beeld en wordt het sowieso een kostbaarder traject." Van Riet: "En ten tweede wil je natuurlijk ook de aanvraag voor zo’n bouwaansluiting zo vroeg mogelijk in gang zetten. De verwachting dat dit proces in tien weken is afgerond, is niet realistisch. De netbeheerder moet de tijd krijgen om aan de slag te gaan." Meurs voegt hieraan toe: "Als je nu al weet waar je de komende jaren gaat bouwen, kun je voorafgaand aan de gunning van de tender al bij netbeheerders aankloppen om verzwaring van het netwerk in gang te zetten. Zo ging ProRail naar aanleiding van het project in Meteren direct kijken wat er in de buurt aan energie beschikbaar was voor volgende projecten." Van Riet: "Bij een dijkverstevigingsproject zorgde de opdrachtgever vooraf voor een afdoende laadstructuur. Dan zijn wij enorm blij dat een hele ambitieuze emissieloze doelstelling gewoon kan worden gehaald doordat de opdrachtgever meedenkt, verantwoordelijkheid ziet en neemt."
Voorspelbaarheid
De netbeheerders? Meurs: "Wij realiseren ons dat hun opgave enorm is. Wat ons als bouw en infra helpt, is voorspelbaarheid en meer inzicht. Als je tijdig weet wat de beschikbare capaciteit is, de wachttijd en/of eventuele alternatieven, maakt dat de voortgang van een project al beter. Tijdelijke aansluitingen, flexibele contractvormen en het in overleg met ons beter benutten van bestaande capaciteit zijn kansen aan de kant van de netbeheerders." Van Riet: "En aanvullend kunnen wij als bouwers bij grote projecten ook de hand in eigen boezem steken en ook zelf meer transparantie bieden voor een betere haalbaar- en uitvoerbaarheid. Uiteindelijk draait het om gezamenlijk de hele keten zonder vertraging en oplopende maatschappelijke kosten in beweging te houden."
Balans zoeken en vinden
Onder het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) werken Rijk, decentrale overheden en marktpartijen samen aan een route naar een emissieloze bouwsector. Meurs en Van Riet waarschuwen voor al te rigide eisen. Van Riet: "Het convenant geeft heel nuttig en zinvol richting wanneer je elektrificeert. Het blijft per locatie en project maatwerk. Maatschappelijk kan het zo zijn dat je het ene project liever 40% emissieloos doet en een ander 10%. Om alle projecten hard eenzelfde percentage emissieloos uit te voeren, zien wij niet als realistisch. Per project en locatie moet je kijken naar wat technisch mogelijk is en waar je de meeste emissiereductie kunt behalen. Meurs: "Een aansluiting, ook een tijdelijke van bijvoorbeeld een jaar, is nog steeds de meest duurzame en meest kosteneffectieve oplossing. Voor kortere projecten moet je niet te veel overhoop willen halen. Je moet met elkaar de balans zoeken en vinden."
Dus elke bouwer een congestieloket? Van Riet: "Afhankelijk van je bedrijfsgrootte kun je dit in eigen huis optuigen of invullen met een strategische partner om projectoverstijgend tot oplossingen te komen. Het is daarnaast belangrijk sectorbreed opgedane kennis te bundelen en te delen. We moeten beseffen dat netcongestie, net als stikstof, een structureel probleem is dat vroeg in het proces moet worden opgepakt. Doe je dat niet, dan loop je daar gedurende het hele project tegenaan."
De opgedane kennis bij de Zuidwestboog gebruikt VolkerWessels inmiddels in een vergelijkbare opstelling bij het project voor vernieuwing brug en viaducten A44 door KWS en bij het project Vechtstromen van Van Hattum en Blankevoort, beide VolkerWessels ondernemingen. Meer over de uitdagingen en de specifieke aanpak van Meteren is terug te vinden op de projectpagina van VolkerWessels.