We spraken met formerende partijen over stikstof 

Nederland zit al jaren muurvast door te veel stikstofuitstoot. Woningen kunnen nauwelijks worden gebouwd, de energietransitie stokt en boeren zitten in onzekerheid. De economische schade loopt intussen op tot miljarden euro's. Het volgende kabinet heeft de kans om dit probleem voor eens en altijd op te lossen. Zodat de natuur verbetert, ondernemers kunnen vergroenen en uitbreiden en we het woningtekort kunnen oplossen. 

Daarom hebben we als Bouwend Nederland al lange tijd intensief samengewerkt met VNO-NCW, Natuurmonumenten en Natuur & Milieu. Samen hebben we aangetoond hoe we uit deze crisis kunnen komen. Deze maatregelen zijn beoordeeld door een onafhankelijke partij op effectiviteit en kostenefficiëntie. Wanneer de elementen uit deze route integraal worden overgenomen, lossen we het stikstofprobleem op en komt de vergunningverlening weer op gang. 

Geen keuzemenu, maar een compleet pakket

Je kunt het stikstofprobleem niet 'een beetje' oplossen. Het probleem wordt opgelost, of niet. 

Deze routekaart is geen keuzemenu waaruit je naar believen maatregelen kunt pikken. Alle drie de pijlers van maatregelen zijn nodig om de stikstofuitstoot voldoende te verlagen en de natuur te laten herstellen. Ons plan zorgt voor 40% emissiereductie in 2030 en 50% in 2035. Hiermee kunnen de huidige stikstofdoelen worden gehaald. Pas dan ziet ook de rechter weer ruimte voor nieuwe vergunningen.

Het plan biedt een einde aan de onzekerheid voor veel sectoren en er wordt budget uitgetrokken om boeren steun en perspectief te bieden.

We stellen maatregelen voor binnen drie thema's: 

1. Landelijke maatregelen voor alle sectoren

Generieke maatregelen voor alle relevante sectoren die door de Rijksoverheid wordenverplicht, van aanpassingen in de veehouderij (zoals minder eiwitrijk voer en meer weidegang) tot emissiereductie in mobiliteit en industrie. Ook krijgt de biologische melkveehouderij een flinke impuls, omdat de stikstofuitstoot daar aantoonbaar lager ligt.

2. Beschermingszones rond kwetsbare natuur

Rondom alle stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden komt een beschermingszone van minimaal een kilometer. Binnen deze zones zal de stikstofuitstoot flink omlaag moeten en is ook de waterkwaliteit, de klimaatopgave en biodiversiteit van belang. Er kan wél gebouwd worden, mits voldaan wordt aan de bestaande afspraken binnen het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen. Voor ondernemers in deze zones is perspectief en financiële steun cruciaal, wat vraagt om een extra investering van naar schatting minimaal €11 miljard.

3. Verplichte doelen per bedrijf

Op de langere termijn krijgen bedrijven eigen wettelijke verankerde doelen om de uitstoot te verminderen. Zo weten ze waar ze aan toe zijn en kunnen ze zelf de beste maatregelen kiezen die bij hun situatie passen. Deze doelsturing komt pas aan de orde nádat de eerste twee stappen succesvol zijn doorgevoerd. We starten wel direct met het voorbereiden van alles wat nodig is om dit systeem daadwerkelijk in te voeren.

Investeren nu voorkomt miljardenschade later

De totale investering die nodig is tot 2035 bedraagt ongeveer €19 miljard bovenop de huidige begroting. Dat klinkt als veel geld, maar de kosten van niets doen lopen op tot vele miljarden aan schade voor woningbouw, economie en natuur. De investering die je nu één keer doet om het stikstofprobleem op te lossen is bijna gelijk aan de kosten die je elk jaar maakt als je het niet doet.

Garanties dat doelen gehaald worden

Een belangrijke voorwaarde is dat er voldoende garanties zijn om de doelen voor 2030 en 2035 daadwerkelijk te halen. Als die doelen niet worden gehaald, grijpt de overheid in het uiterste geval in door dier- en mestrechten uit de markt te halen of vergunningen in te trekken. Zo wordt juridisch geborgd dat de maatregelen het beoogde effect hebben waardoor er ruimte komt voor vergunningen. 

Het resultaat: natuurherstel én weer ruimte voor vergunningen

Als dit complete pakket wordt uitgevoerd, verdwijnen de beperkingen die nu op de economie drukken stapsgewijs. De stikstofneerslag op de natuur gaat omlaag, waardoor de natuur gegarandeerd kan herstellen. Daarmee komt er eindelijk weer perspectief voor vergunningen: voor woningbouwprojecten, de energietransitie, PAS-melders en interimmers en verduurzaming van de industrie. De onzekerheid die alle sectoren al jaren in zijn greep houdt, komt dan eindelijk ten einde.