Grip op complexiteit: bouwen met 4D BIM bij knooppunt De Nieuwe Meer
Vrijdag 12 juni 2026
De reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer is onderdeel van het programma Zuidasdok, een van de grootste infrastructurele bouwprojecten van Nederland. Het doel: het noordelijke deel van de Randstad beter bereikbaar maken, zowel over de weg als met het openbaar vervoer. Ard de Bruijn, BIM-engineer bij TriAX namens Heijmans, legt uit hoe 4D BIM wordt ingezet om grip te krijgen op dit type complexe projecten.
Bouwconsortium TriAX (BESIX, Dura Vermeer en Heijmans) voert de reconstructie uit in opdracht van Zuidasdok. Het knooppunt en een deel van de A10 Zuid worden volledig omgebouwd. In de gekozen oplossing wordt het verkeer ontvlochten door de aanleg van een hoofd- en parallelstructuur op de A10 Zuid, die aansluit op die van het project Tunnel Zuidasdok. Dit gebeurt onder meer door de bouw van vier nieuwe beweegbare bruggen over de Schinkel, de verbreding van de A10 en de aanpassing van het onderliggend wegennet, waaronder de reconstructie van de Amstelveenseweg. Daarnaast wordt de bediening van de Schinkelbrug geschikt gemaakt voor bediening op afstand. De voorbereidingen begonnen in het najaar van 2022; inmiddels wordt volop gewerkt aan de vernieuwing van de A10 Zuid. De Bruijn is als BIM-engineer nauw betrokken bij het project en ondersteunt vanuit zijn rol de werkvoorbereiding met een gedetailleerde 4D-bouwsimulatie.
Van 3D-model naar 4D-planning
Bij dit soort projecten werk je in stappen van 3D naar 4D om ontwerp, planning en uitvoering beheersbaar te houden, legt De Bruijn uit. "Het 3D-model vormt de basis. Vanuit dit model genereren we de benodigde 2D-weergaven, zoals plattegronden en doorsneden. In het model zijn alle bouwdelen ruimtelijk samengebracht, waardoor ontwerpconflicten vroegtijdig zichtbaar worden." Vervolgens wordt tijd toegevoegd aan het model. "Zo ontstaat een 4D-model, waarmee we bouwfaseringen en uitvoeringsscenario's inzichtelijk maken voor alle betrokken partijen." In dat 4D-model is in één oogopslag te zien hoe de bouwplaats zich in de tijd ontwikkelt, inclusief rijstroken en tijdelijke verkeersmaatregelen, werkvakken en faseringen, indeling van de bouwplaats en de inzet van hijsmaterieel.
Vroegtijdig ontdekt
Werken met 4D BIM biedt belangrijke voordelen, zeker bij projecten met veel disciplines en onderlinge afhankelijkheden. "Juist omdat er zoveel partijen tegelijkertijd aan verschillende onderdelen werken, is het een uitdaging om overzicht te houden en van elkaar te weten wat er wanneer gebeurt", zegt De Bruijn. "Door een deel van het bouwproces vooraf digitaal te simuleren, maak je die samenhang zichtbaar en breng je knelpunten vroegtijdig aan het licht." Zo bleek bij de voorbereidingen voor het inhijsen van brugliggers dat er nog een planningsstap ontbrak voor het afbouwen van de kraan. Een van de meest complexe operaties tot nu toe, ook vanuit veiligheidsoogpunt, was het inhijsen van het brugdek voor een van de Schinkelbruggen vanaf een ponton. "In zo'n geval kijk je bijna per minuut naar wat er op die locatie gebeurt: wanneer hijst de kraan, wanneer draait deze in, wat is de draaicirkel en wanneer vaart het ponton weg? Op die manier kun je mogelijke risico's tijdig ondervangen."
Visueel communicatiemiddel
Die simulatie speelt ook een belangrijke rol tijdens V&G-sessies (veiligheid en gezondheid), meestal enkele weken voorafgaand aan een uitvoeringsactiviteit. Betrokken disciplines doorlopen dan gezamenlijk de simulatie. In sommige sessies wordt daarbij ook gebruikgemaakt van Virtual Reality (VR). De Bruijn plaatst een veiligheidskundige of uitvoerder in de situatie, bijvoorbeeld bij een tijdelijke wegafzetting of op hoogte. Met een controller kan deze persoon door de virtuele omgeving bewegen. "Medewerkers zijn enthousiast over deze toepassing, omdat het helpt om risico's goed in beeld te krijgen." Daarnaast blijkt 4D BIM ook een krachtig communicatiemiddel naar de omgeving. "We organiseren een paar keer per jaar een informatieavond. Daar laten we met visualisaties zien wat we hebben gedaan en wat er nog gaat gebeuren. Bezoekers kunnen ook met een VR-bril door het project lopen. Dat levert leuke reacties op en zorgt voor meer begrip."
Beter voorspelbaar
Binnen Heijmans heeft het werken met 3D en 4D de afgelopen jaren een sterke ontwikkeling doorgemaakt, vertelt De Bruijn. Op knooppunt De Nieuwe Meer wordt die werkwijze volop toegepast. "We hebben er bewust voor gekozen om de 4D-simulaties vanuit Digitaal Bouwen te organiseren. Zo kunnen realisatie en werkvoorbereiding zich richten op maakbaarheid en veiligheid, terwijl wij als BIM-engineers de technische uitwerking en digitale ontwikkeling oppakken." Dat is precies zijn rol. "Ik overleg meerdere keren per week met collega's uit de uitvoering en fungeer als schakel tussen ontwerp en realisatie. Vanuit die positie kijk ik ook naar praktische toepassingen van nieuwe digitale technieken, zoals fotorealistisch 3D en het koppelen van begrotingen aan een 4D-model. Uiteindelijk helpt dat ons om projecten beter voorspelbaar te maken en risico's in de uitvoering verder te beperken."