InnovatieAtelier brengt beloftevolle vangrail voort

woensdag 15 september 2021

Goitzen Veenstra

Adviseur Markt & Overheid Regio Noord
Afbeelding InnovatieAtelier brengt beloftevolle vangrail voort

Het moet gek lopen wil de Compact EcoRail niet de infra-hit van 2021 worden. Binnen een maand na de primeur langs de N919 in Friesland toonde de provincie Noord-Brabant interesse voor de innovatieve vangrail voor de reconstructie van de N65 tussen Vught en Tilburg. Een veer op de hoed van het InnovatieAtelier.

De innovatiekracht van de infra-markt is groot, maar soms zijn remmende factoren als geld, tijd, de publieke opinie en aanbestedingsmethodieken net te sterk om het potentieel optimaal te benutten. De drie noordelijke provincies, Koninklijke Bouwend Nederland en Koninklijke NL Ingenieurs hebben daar een antwoord op bedacht: het Innovatieatelier. Zo’n vijf keer per jaar komt de denktank bijeen. Als voorname infra-opdrachtgevers brengen de provincies en de inmiddels ook aangesloten waterschappen cases in die om een vernieuwende, innovatieve oplossing vragen. Bouwend Nederland en NLIngenieurs nemen die vraagstukken mee naar de achterban om te kijken of er bedrijven zijn die er iets mee kunnen en op het project willen inschrijven. 

Redder van bomen en mensen

Een van die opgaven is een stuk van de N919 bij Oosterwolde. Daar staan veel bomen dicht langs de weg en dat kan levensgevaarlijke situaties opleveren. "Een boom geeft niet mee als je ertegenaan rijdt, en afbreken doet hij ook niet", zegt Albert Stuulen (manager Mobiliteit van de provincie Friesland). "Een vangrail zou de situatie veel veiliger maken maar omdat er weinig ruimte is tussen weg en bomenrij en er ook nog eens veel kabels en leidingen in de grond zitten, was het onmogelijk om er een te plaatsen. Dan kun je die bomen natuurlijk kappen maar we hebben in het Innovatieatelier de markt gevraagd om een ándere oplossing te bedenken." BAM Infra en Witteveen+Bos ontwikkelden samen met Saferoad Holland de Compact EcoRail. De palen van de vernieuwende vangrail worden schuin de grond ingedreven, zodat ze kabels en leidingen niet raken. Bij een botsing breken ze af zodat ook dan de ondergrondse infrastructuur niet wordt beschadigd. Uiteraard remt de vangrail auto’s wel voldoende af om een dodelijke botsing met de bomenrij te voorkomen. "Deze innovatie oplossing voldoet volledig aan de eisen in de Europese normen voor vangrails", zegt Stuulen.  

Pakkend motto

BAM Infra plaatste zo’n 150 meter van de Compact EcoRail. Niet al te veel als je bedenkt dat de N919 18 km lang is maar het is genoeg om ervaring met de noviteit op te doen. En het is precies volgens het motto van het InnovatieAtelier: Groots denken, klein doen. "Grote prestigieuze projecten zijn niet de beste momenten om nieuwe dingen uit te proberen", legt Stuulen uit. "We kiezen daarom heel bewust voor kleine projecten die niet onder druk staan van geld, tijd en publieke opinie. Gaat het mis dan is dat geen halszaak en kun je het vaak eenvoudig herstellen. En gaat het goed, dan heb je iets dat mogelijk ook op andere plekken met succes kan worden toegepast." De innovatieve vangrail lijkt wat dat betreft een schot in de roos. Nog geen maand nadat hij in Friesland zijn wereldprimeur beleefde, schreef het Brabants Dagblad dat de provincie Noord-Brabant onderzoekt of de Compact EcoRail wellicht een goede oplossing is voor het veilig maken van de N65 tussen Vught en Tilburg. Jaarlijks klappen er flink wat auto’s op de bomen die dicht langs deze weg staan. Met een reconstructie van het traject wil de provincie daar een einde aan maken. Voor de beoogde traditionele vangrail zouden wel 128 bomen moeten worden gekapt maar mogelijk kan de innovatieve vangrail dat voorkomen, én voor een veilige verkeerssituatie zorgen. 

Heldere afspraken

Gedeputeerde Avine Fokkens-Kelder (VVD) zou het geweldig vinden als de Friese vinding zijn weg vindt naar Noord-Brabant. "Het is de rol die je hebt als overheid, innovaties aanjagen, en je hoopt natuurlijk dat die dan verder komen". Datzelfde geldt eigenlijk ook voor het Innovatieatelier zelf. En dat kan ook prima elders werken. Zo’n manier van samenwerken is natuurlijk niet uitsluitend voorbehouden aan de Noordelijke provincies. "Er is vooral onderling vertrouwen voor nodig. Als provincies vragen we de markt om voor een bepaald project met een innovatieve oplossing te komen. Bedrijven pitchen hun idee in elkaars aanwezigheid en het is best spannend om in zo’n omgeving het achterste van je tong te laten zien." Wat naast vertrouwen ook nodig is, zijn goede duidelijke spelregels; en die zijn er volgens de gedeputeerde. "De provincie is als het ware de jury die bepaalt welk idee de winnaar is. Die winnaar is dan ook degene die de opdracht krijgt. We maken ook afspraken over hoe we omgaan met de bepalingen van de aanbestedingswetgeving, waaraan we ons uiteraard ook moeten houden. We spreken af dat we niet in bezwaar en beroep gaan tegen de winnaar. Als de wettelijke bezwaartermijn dan ongebruikt voorbij is gegaan, gunt de provincie de opdracht aan de winnaar." Door deze afspraken neem je volgens de gedeputeerde de gebruikelijke belemmeringen weg die je bij traditionele aanbestedingen vaak hebt. Het stimuleert de markt en voorkomt dat innovaties niet verder komen. Het effect daarvan mag niet onderschat worden, maakt Fokkens duidelijk. "Ik was erbij toen de innovatieve vangrail langs de N919 werd geplaatst. Een van de mensen van BAM vertelde me dat jongeren die een stage - of afstudeerplek zoeken, vaak aangeven dat ze alleen bij bedrijven willen werken die innovatief en duurzaam bezig zijn. Dat vond ik wel een opvallend signaal, iets om bij stil te staan."