- Home
- Kennis
- Vakantie en verlof
- Verlof rondom vrije tijd
Verlof rondom vrije tijd
Op deze pagina lees je alles over verlof dat bedoeld is voor vrije tijd, ook wel vakantieverlof genoemd. We gaan in op de wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen, de roostervrije dagen en de extra roostervrije dagen voor oudere werknemers. Ook komen de regels over betaalde feestdagen en de mogelijkheid om extra verlofdagen te kopen (koopdagen) aan bod. Hoe worden deze dagen opgebouwd, wanneer kan een werknemer ze opnemen en wat gebeurt er bij ziekte? We leggen je uit hoe dat zit.
Wettelijke vakantiedagen
Een werknemer heeft ieder jaar recht op vakantiedagen op grond van artikel 7:634 lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW). Vandaar de naam wettelijke vakantiedagen. Een werknemer bouwt volgens dit wetsartikel ieder jaar vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week op. Als een werknemer dus 40 uur per week werkt, dan bouwt hij per jaar 160 uur aan wettelijke vakantiedagen op (40 uur per week * 4). Werkt hij parttime, dan wordt dit naar rato berekend. Het maakt voor de opbouw van wettelijke vakantiedagen niet uit of de werknemer ziek is; de opbouw loopt volledig door. De werknemer behoudt bij opname van de wettelijke vakantiedagen recht op volledige loondoorbetaling.
De wettelijke vakantiedagen vervallen een half jaar na het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd, tenzij de werknemer redelijkerwijs niet in staat is geweest om ze op te kunnen nemen.
Uit de rechtspraak blijkt dat vakantiedagen niet zomaar automatisch vervallen. Als werkgever is het noodzakelijk om een werknemer tijdig en op precieze wijze te informeren op hoeveel vakantiedagen hij recht heeft en per welke datum deze komen te vervallen. Als werkgever moet je de werknemer in de gelegenheid stellen om de resterende vakantiedagen voor de vervaldatum op te kunnen nemen. Het is sterk aan te raden om dit schriftelijk aan de werknemer door te geven en te wijzen op de financiële gevolgen door het vervallen van de vakantiedagen.
Geef periodiek (bijvoorbeeld ieder halfjaar) een overzicht van de nog openstaande vakantiedagen. Geef daarbij aan hoeveel vakantiedagen vóór 1 juli moeten worden opgenomen en dat ze anders komen te vervallen. Als de werkgever dat niet doet, mogen de wettelijke vakantiedagen niet komen te vervallen en krijgen ze een verjaringstermijn van vijf jaar. Het is niet voldoende alleen aan te geven dat de werknemer geen aanvraag voor opname van de vakantiedagen heeft gedaan. Wettelijke vakantiedagen mogen tijdens het dienstverband niet worden uitbetaald.
Bij zieke werknemers die gedeeltelijk hun eigen werk verrichten (dat wordt ook wel 'de bedongen arbeid' genoemd), moeten opgenomen vakantiedagen voor de overeengekomen arbeidsduur worden afgeboekt. Als een werknemer in verband met ziekte dus maar 20 uur per week werkt en een arbeidsovereenkomst heeft voor 40 uur per week, dan moet er voor het opnemen van een week vakantie 40 vakantie uren worden afgeboekt. Als een werknemer volledig ziek is en met vakantie gaat, kunnen vakantiedagen niet zomaar worden afgeboekt. De werkgever moet vooraf instemming van de werknemer vragen en krijgen dat de aangevraagde vakantie wordt afgeschreven. Als de werknemer er niet mee instemt, kunnen geen vakantiedagen worden afgeschreven en moet werknemer zich beschikbaar houden voor re-integratieverplichtingen.
Bovenwettelijke vakantiedagen
De cao Bouw & Infra geeft bouwplaats- en uta-werknemers vanaf 18 jaar recht op vijf extra vakantiedagen boven op de wettelijke vakantiedagen. Dit zijn de bovenwettelijke vakantiedagen. Werknemers jonger dan 18 jaar hebben recht op negen (bouwplaatswerknemers) of zeven (uta-werknemers) bovenwettelijke vakantiedagen.
De bovenwettelijke vakantiedagen worden periodiek gestort in het Tijdspaarfonds (hierna TSF) of worden voor uta-werknemers uitbetaald als individueel budget (hierna IB) gelijktijdig met de salarisbetaling. Als een werknemer deze bovenwettelijke dagen opneemt, betaalt de werkgever deze dagen niet door. De werknemer krijgt de geldwaarde van deze dagen immers periodiek al gestort. Dit kan de werknemer aanwenden om zijn inkomen op peil houden als hij die dagen opneemt.
De opbouw van bovenwettelijke vakantiedagen (door middel van storting/uitbetaling in het TSF/IB) eindigt na zes maanden ziekte. Werkt de zieke werknemer na die tijd voor een deel van zijn normale aantal uren? Dan bouwt hij over de gewerkte uren wel bovenwettelijke vakantiedagen op.
Roostervrije dagen
Op grond van de cao Bouw & Infra hebben bouwplaatswerknemers die fulltime werken recht op 20 roostervrije dagen. Uta-werknemers die fulltime werken hebben recht op 15 roostervrije dagen. Bij werknemers die parttime werken geldt dit recht naar rato.
Bij fulltime bouwplaatswerknemers moeten 10 van de 20 roostervrije dagen in het TSF worden gestort. Bij fulltime uta-werknemers worden 5 van de 15 roostervrije dagen uitbetaald via het IB.
Zowel bouwplaats- als uta-werknemers hebben dus tien roostervrije dagen waarbij ze bij opname recht hebben op volledige loondoorbetaling door de werkgever. Bij bouwplaatsmedewerkers kunnen deze tien roostervrije dagen collectief worden vastgesteld in overleg met de OR, de betrokken werknemers of een door hen gekozen delegatie.
Tijdens ziekte bouwt de werknemer de roostervrije dagen volledig op. Is de werknemer op een vastgestelde roostervrije dag ziek? Dan heeft hij niet het recht die dag later alsnog op te nemen.
Niet opgenomen roostervrije dagen vervallen aan het eind van het kalenderjaar.
Extra roostervrije dagen
Werknemers die geboren zijn vóór 1966 hebben recht op extra roostervrije dagen. Het aantal dagen waarop ze recht hebben is afhankelijk van de leeftijd. Onderstaande tabel maakt dit inzichtelijk:
| Aantal extra dagen | ||
| Geboortejaar | Bouwplaats | Uta |
| 1955 of eerder | 13 | 11 |
| 1956-1961 | 10 | 9 |
| 1962 | 9 | 8 |
| 1963 | 8 | 7 |
| 1964 | 7 | 6 |
| 1965 | 6 | 5 |
De werknemer moet zijn extra roostervrije dagen opnemen in het jaar waarin hij ze opbouwt. De werkgever stelt hem hiertoe in staat. Niet opgenomen extra roostervrije dagen vervallen aan het eind van het kalenderjaar.
De opbouw van extra roostervrije dagen eindigt na zes maanden ziekte. Werkt de zieke werknemer na die tijd voor een deel van zijn normale aantal uren? Dan bouwt hij over die uren wel extra roostervrije dagen op.
Is de werknemer op een vastgestelde extra roostervrije dag ziek? Dan mag hij die dag op een ander moment alsnog opnemen. Dit doet hij in overleg met de werkgever.
Feestdagen
De werknemer heeft recht op betaald verlof op nieuwjaarsdag, tweede paasdag, Koningsdag, Hemelvaartsdag, tweede pinksterdag, de beide kerstdagen en eens in de vijf jaar op 5 mei (in 2025, 2030 enz.). De werkgever betaalt over deze feestdagen het vast overeengekomen loon of het salaris.
Als een bouwplaatswerknemer werkt op een doordeweekse feestdag heeft hij recht op 100% loonbetaling omdat het een feestdag is. Omdat hij werkt ontvangt hij daarbovenop 100% van zijn vast overeengekomen loon plus een overwerktoeslag van 100% vanwege werken op een feestdag. In totaal ontvangt hij dus 300%. Als hij werkt op een feestdag die in het weekeinde valt is dit totaal 200%.
Koopdagen
Werknemers die de leeftijd van 55 jaar bereiken, kunnen hun werkgever verzoeken om de werkweek aan te passen tot vier dagen. Deze regeling is beschreven in artikel 6.5 van de cao Bouw & Infra. Bij een vierdaagse werkweek voor werknemers ouder dan 55 jaar blijft het dienstverband bestaan, maar neemt de werknemer elke week een verlofdag op.
Werknemers die dagen tekortkomen voor een vierdaagse werkweek hebben recht om zoveel dagen te kopen als nodig is om te komen tot een vierdaagse werkweek.
Het kopen van een extra dag kost de werknemer 0,4% van zijn bruto vast overeengekomen jaarloon of bruto jaarsalaris bij een volledige vijfdaagse werkweek van 40 uur. De werkgever houdt het aankoopbedrag in op het brutoloon of -salaris. Dit gebeurt in gelijke delen per betalingsperiode.
Een voorbeeld van het berekenen van de waarde van koopdagen staan in de special lonen en arbeidsvoorwaarden. Deze kan je hier downloaden.
De vakantietoeslag, pensioenpremie en de premies voor bedrijfstakeigen regelingen worden op de gebruikelijke manier berekend. Dit gebeurt vóór aftrek van het aankoopbedrag.
Hoe kunnen we je helpen?
Heb je een vraag over dit onderwerp? Onze adviseurs sociale zaken staan voor je klaar.
