Innovatie

Afbeelding Innovatie

Het Meerjarenprogramma Innovatie faciliteert en stimuleert leden om met innovatie de arbeidsproductiviteit en de maatschappelijk toegevoegde waarde van de sector te verbeteren. Op deze pagina lees je ons beleid, welke projecten er lopen en bieden we (aan de rechterkant van deze pagina) praktische informatie rondom innovatie in onze sector.

Doel Meerjarenprogramma en lopende projecten

We faciliteren en stimuleren innovatie in de bouwsector om de arbeidsproductiviteit en maatschappelijke toegevoegde waarde van de sector te verbeteren. Het is aan bedrijven te innoveren.

Subdoel 1: faciliteren innovatievragen aan sector

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Ondersteunen Bouwagenda-beleidsvorming en -initiatieven (via Bouwagenda; Meerjarenprogramma Innovatie (MJI) faciliteert het proces met inbreng en netwerk).
  • Ondersteunen opzetten BTIC-programma's voor R&D-kennisontwikkeling innovatievragen (via BTIC; MJI faciliteert proces met inbreng en netwerk).
  • BNL-leden informeren over en betrekken bij Bouwagenda en BTIC.
  • Ondersteunen enkele regionale OG-ON-ketendialogen rond maatschappelijke innovatievragen (criteria: maatschappelijke opgave, OG-ON-keten betrokken, resultaten breder toepasbaar).

Subdoel 2: betere condities voor innovatie in aanbestedingsmarkten

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Pre-concurrentiele dialoog en/of Innovatie Challenge.
  • Monitoren ontwikkelingen aanbestedingspraktijk op het gebied van innovatie en hierover rapporteren.
  • Met BAC Innovatie formuleren BNL-visie op hoe innovatie in de aanbestedingspraktijk beter tot zijn recht komt en voorbeelden van innovatie bevorderende aanbestedingsvormen.
  • Via inbreng bij BETER Aanbesteden en het Convenant Anders Aanbesteden van de Bouwagenda, verbeteren voorwaarden voor risicoverdeling en intellectueel eigendom.
  • Faciliteren pre-concurrentiële dialogen en Innovatie Challenges met OG-ON-keten.

Subdoel 3: meer innovatie in het bouwproces en bedrijfsvoering

Projecten die we in dit kader (gaan) doen:

  • Inspiratie en basiskennis op het gebied (technische) innovatie en mogelijkheden voor toepassing en de bouwers en stakeholders hier actief bekend mee maken. Hierbij specifieke aandacht besteden aan nieuwe technologieën voor industrialisering (onder meer robotisering).
  • Duiden van weg naar relevante innovatieplatforms (eisen: OG-ON-keten, cross-sectorale opzet, experimenteren, belangrijke technologische ontwikkeling ten behoeve van bouw- en bedrijfsproces (o.m. industrialisering, robotisering, prefab, 3D-printing, business-intelligence, AI, blockchain)) en participeren in opstart van specifieke programma's ter facilitering technologische ontwikkeling bij leden.
  • Duiden van de weg naar subsidiemogelijkheden rond innovatie.

Resultaten Innovatie in eerste helft 2021

Doorontwikkeling Bouwinnovatieshop

De Bouwinnovatieshop op De bouw maakt het SLIM wordt verder doorontwikkeld. De focus ligt op opdrachtgevers als launching customer. (Publieke) opdrachtgevers moeten weten van ons initiatief. Dus: keuze voor de in website gekozen innovatiedomeinen (thema's) die per domein gekoppeld kunnen worden aan de respectievelijke opdrachtgevers. Nieuwe innovaties worden toegevoegd en er is aandacht voor publiciteit om verkeer naar de site te vergroten. Met de site beogen we ook steeds meer om opdrachtgevers te inspireren. Doel eind december 2021: 75 innovaties in de shop (cijfer juni 2021: 61).

Advies-klankbordgroep opgericht

Gekoppeld aan de site zijn we een advies-/klankbordgroep gestart. De groep is samengesteld uit een combinatie van een aantal innovatiemanagers uit de eigen achterban, aangevuld met externen die in staat zijn de brug te slaan met aanpalende sectoren. Er is nog een behoefte om de adviesgroep aan te vullen met een vertegenwoordiger vanuit opdrachtgeverszijde. Daarvoor is de innovatiemanager van RWS op het oog. De adviesgroep komt twee keer per jaar bijeen en geeft advies met betrekking tot de website en vervolgrichting en inhoud daarvan. In het eerste kwartaal van 2021 is de adviesgroep bijeengekomen.

Handreiking Innovatie in aanbestedingen

Eind 2019 is een beleidsvisie over innovatie bij aanbesteden opgesteld. Hierin wordt geconstateerd dat de huidige aanbestedingspraktijk in de infra remmend werkt op innovatie. Daarbij worden vijf oplossingsrichtingen geformuleerd: investeringsklimaat, experimenteer- en toepassingsruimte, risicobeheersing, teams en samenwerking en continuïteit en opschaling. Het eerste punt zit vooral op macroniveau, punt twee tot en met vijf zitten meer op bedrijfs-/projectniveau.

Als vervolg op deze beleidsnotitie wordt nu een handreiking Innovatie in aanbestedingen ontwikkeld. Deze handreiking zal zich richten op de RAW-raamovereenkomst en de tweefasenaanpak. Bij een RAW-raamovereenkomst is immers continuïteit en opschaling (punt vijf) mogelijk en kan experimenteer- en toepassingsruimte worden gecreëerd (punt twee). De tweefasenaanpak biedt mogelijkheden voor teams en samenwerking (punt vijf) en er kunnen afspraken worden gemaakt met betrekking tot risicobeheersing (punt drie). CROW heeft opdracht gekregen voor het ontwikkelen van de handreiking waarbij ook diverse opdrachtgevers en aannemers worden geïnterviewd. De handreiking wordt in november 2021 op het Aanbestedingscongres gepresenteerd.

Monitoren innovatie in de sector

In het kader van het professionaliseren van het programmamanagement van het meerjarenprogramma Innovatie bestaat de wens om een goed monitoringsinstrumentarium te ontwikkelen. Gezien de opzet, inhoud en spreiding van deelname over verschillende sectoren is hiervoor aangesloten bij de Nederlandse Innovatie Monitor van de UvA. Eind mei is de vragenlijst uitgezet onder bouw- en infraleden. Vervolgens is deze nog via de nieuwsbrief, accountmanagers en verenigingsmanagers onder de aandacht gebracht bij de leden. Respons eind juni: vijftig inzendingen. Dit is relatief laag, maar voldoende om een goed eerste beeld te krijgen van de stand van innovatie in de sector. In juli is de vragenlijst, via een herhaling in de nieuwsbrief en herinnering via accountmanagers en verenigingsmanagers, nogmaals onder de aandacht gebracht. De volgende stap is de ontwikkeling van een infographic/dashboard om deze uitkomsten in het najaar te kunnen ontsluiten. Hieraan zullen indicatoren uit andere onderzoeken (CBS, EIB, eigen onderzoek digitalisering) worden toegevoegd.

Pilotproject 'Versterken en verduurzamen'

De bouw van een aantal nieuwe (gedeeltelijke prefab) woningen in Zaanstad/Regio Randstad Noord is gericht op twee pittige opgaven: funderingsproblemen en energietransitie. Zo'n zevenduizend woningen in Zaanstad kampen met funderingsproblemen. Bij driekwart daarvan is herstel mogelijk, maar voor 1700 woningen is dat niet zinvol meer. Aan deze pilot heeft het meerjarenprogramma Innovatie een bijdrage geleverd.

Resultaten Innovatie in tweede helft 2020

Bouw Idee Café
In de tweede helft van 2020 organiseerden we tien interactieve online bijeenkomsten. In deze Bouw Idee Cafés werden verschillende innovaties belicht op het gebied van bijvoorbeeld de energietransitie, circulair bouwen, Digital & AI-design en sociale innovaties. In iedere uitzending gingen toonaangevende studiogasten het gesprek aan en konden leden op afstand meepraten. We bereikten in totaal 5000 kijkers (inclusief terugkijken).

Bouw Innovatieshop
Najaar 2020 is de Bouw Innovatieshop officieel geopend (na de soft launch eerder in 2020). De Bouw Innovatieshop is een digitale showroom vol innovatieve bouw- en infraoplossingen voor maatschappelijke opgaven. Voor koplopers betekent dit een mooi podium voor hun noviteiten, voor startups de kans om kennis op te doen en wellicht zelfs investeerders te vinden en andersom: de mogelijkheid voor koplopers om vindingen op het spoor te komen. Kijkend naar de resultaten zien we dat het aantal paginaweergaves 31.584 bedraagt. De meest bekeken pagina's zijn: Bouw Idee Café, Homepage en Innovaties.

Innovatievlogs
Gekoppeld aan de Bouw Innovatieshop en de Bouw Idee Cafés hebben we bouwinnovatievlogs gelanceerd, waarbij we diverse innovaties toonden en bijdragen aan het imago van de sector richting stakeholders. Deze vlogs hebben we onder andere op YouTube ingezet en aangejaagd via andere sociale kanalen. Gemiddeld bereik: 1419 views totaal, 493 abonnees. Best bekeken vlog gaat over circulair bouwen, de vlog over renoveren en vervangen infra volgt als tweede.

V&R-webinar
In overleg met Rijkswaterstaat was er een V&R-webinar op 9 september. Aantal bezoekers: 120 deelnemers (100 markt, 20 RWS). Er was veel interactie: webinar, plenair informatie verkrijgen en uiteen in subgroepen. Opbrengsten waren onder andere het delen van stand van zaken op het gebied van V&R-opgave met markt, start impulsprogramma (in oktober bij marktdag gepresenteerd). Kortom, er is versnelling aangebracht in deze maatschappelijke opgave.

Expertpanel
Eind 2020 zijn we aan de slag gegaan met een expertpanel rondom innovatie. Meerdere partijen hebben zich inmiddels aangesloten, variërend van een aantal innovatiemanagers van bouwbedrijven tot kennisinstellingen als TNO en incubators. In totaal nemen nu vijf partijen deel aan het panel. Komend jaar 2021 zal het panel viermaal (digitaal) bijeenkomen met het oog op adviseren/doorontwikkeling van activiteiten rondom het thema innovatie en de doorontwikkeling van de website 'De bouw maakt het SLIM'.

Innovatie Challenge samen met de Nationale Politie
Om een antwoord te bieden op de steeds snellere ontwikkelingen binnen het politiewerk zoekt de politie innovatieve ideeën, concepten en oplossingen voor haar huisvesting. Innovatie kan immers helpen om een schaalsprong te maken op het vlak van duurzaamheid, circulariteit en flexibiliteit. De politie heeft daarom de handen ineengeslagen met brancheorganisatie Bouwend Nederland voor het organiseren van een Innovatie Challenge. De Bouwcampus en Next2Company hebben uitvoering gegeven aan dit initiatief. Zo is gezamenlijk een platform geboden aan innovaties die binnen de politiehuisvesting, maar ook daarbuiten, het verschil kunnen maken.

Bouwinnovatiegame 
Over innoveren in de bouw wordt veel gepraat en geschreven. Waarom zou je als bouwbedrijf of opdrachtgever eigenlijk moeten investeren in innovatie? Tegen welke dilemma's loop je als ondernemer dan eigenlijk aan? Loont het om samen te werken of kun je het heel goed alleen af? Met het spelen van de Bouwinnovatiegame ervaar je de waarde van innoveren en allerlei dilemma’s waar je dan als ondernemer tegenaan loopt. Ervaringen die in het evaluatiegesprek achteraf (gestructureerd) aan bod komen. Een gedeelde ervaring en goede opmaat voor een gesprek over nut, noodzaak en randvoorwaarden voor innovatie in de bouw.  

Ledenonderzoek
Om beter in beeld te krijgen wat er bij bouwbedrijven zoal gebeurt op het gebied van innovatie, wat wel en niet werkt in de praktijk en hoe Bouwend Nederland op dit gebied haar leden goed zou kunnen ondersteunen, is een Ledenonderzoek Innovatie uitgevoerd. De resultaten van het Ledenonderzoek Innovatie zijn gebruikt om tot een aanscherping van het Innovatieprogramma te komen.

Kathelijne Koster Coordinator Meerjarenprogramma's