Praktische informatie

Veilig werken

Wij helpen je graag op weg naar praktische informatie. In onderstaand overzicht vind je verwijzingen naar onder meer de leidraad V&G en Volandis.

De Bouw Maakt Het Veilig

De website De Bouw Maakt Het Veilig is een springplank naar betrouwbare en praktische informatie op het gebied van veiligheid in onze sector. Je vindt hier content over veilig werken (arbo), veilig bouwen (constructie en omgeving), trainingen, workshops en speciale campagnes, zoals de Bewust Veilig-dag. We hebben deze startpagina met name gebouwd voor de kleinere bouwbedrijven die geen specialisten op het gebied van veiligheid in dienst hebben, maar staat natuurlijk open voor iedereen. De site biedt praktische content over veiligheid, trainingen en campagnes voor kleine en grote bouw- en infrabedrijven.

Checklist audits onderlinge werkplek

We hebben een checklist opgesteld die gebruikt kan worden als bouwbedrijven bij elkaar op de bouwplaats gaan kijken. De vragenset voor werkplekinspecties is aangepast om (nog) meer het bewustzijn van veiligheid naar/op/van het werk te vergroten via het 'goede gesprek'. De Werkplekinspectie noemen we Werkplekaudit (WPA) aangezien er niet alleen een checklist (conform VCA) wordt afgevinkt, maar echt het gesprek wordt aangegaan met de medewerkers.

Leidraad V&G

De leidraad V&G is ontwikkeld om de arbeidsomstandigheden in de bouw te verbeteren. Met de leidraad kunnen werkgevers mogelijke arborisico's, zoals valgevaar, stof en fysieke belasting, voorkomen. Het Arbobesluit Bouwproces kent verplichtingen voor zowel de opdrachtgever en de ontwerper, als voor de (hoofd)aannemer.

Verplichtingen opdrachtgever in de ontwerpfase

De verplichtingen voor de opdrachtgever/ontwerper uit het Arbobesluit behelzen:

  • het doen van een kennisgeving aan de Inspectie SZW
  • het inventariseren van de arborisico’s
  • het doen van suggesties voor maatregelen
  • het opstellen van het V&G-plan ontwerpfase en het V&G-dossier
  • het aanstellen van de V&G-coördinator ontwerpfase en
  • het aanstellen van de V&G coördinator uitvoeringsfase.

De opdrachtgever doet een kennisgeving aan de Arbeidsinspectie:

  • voor bouwwerken, waarvan de bouwtijd méér dan 30 werkdagen beslaat én op die bouwplaats meer dan 20 werknemers tegelijkertijd arbeid zullen verrichten of;
  • voor bouwwerken waarvan de realisatie meer dan 500 mandagen vergt.

Voor die kennisgeving aan de Inspectie SZW is een model voorgeschreven. Het kennisgevingsformulier moet op de bouwplaats worden aangebracht en er moet een V&G plan ontwerpfase worden opgesteld. Voorafgaand aan het V&G plan worden de arborisico's geïnventariseerd en maatregelen vastgesteld om die risico's weg te nemen.

Voor een bouwwerk waar twee of meer werkgevers arbeid zullen (gaan) verrichten, stelt de opdrachtgever een V&G-coördinator ontwerpfase aan. Deze coördinator moet de risico-inventarisatie (ontwerpfase) verrichten, het V&G plan ontwerpfase opstellen en een V&G-dossier opstellen. In dit dossier worden de maatregelen beschreven die zijn genomen om arborisico's te voorkomen die tijdens werkzaamheden in de beheersfase (tijdens onderhoud en verbouw, dus ná de oplevering) kunnen ontstaan.

Download de Leidraad V&G Verplichtingen
Download de V&G Ontwerpwijzer

Verplichtingen hoofdaannemer in de uitvoeringsfase

Voor de hoofdaannemer geldt als verplichting (op hoofdlijnen):

  • voor een bouwwerk, waar twee of meer werkgevers arbeid laten verrichten, moet een coördinator uitvoeringsfase worden aangesteld en;
  • voor bouwwerken, waarvan de bouwtijd méér dan 30 werkdagen beslaat én op die bouwplaats meer dan 20 werknemers tegelijkertijd arbeid zullen verrichten, óf voor bouwwerken waarvan de realisatie meer dan 500 mandagen vergt, wordt een V&G-plan opgesteld. Het V&G-plan spitst zich toe op de gemeenschappelijke risico’s, die meer dan één werkgever (in de regel onder- en nevenaannemers) aangaan. De projectrisico-inventarisatie en –evaluatie van een individuele (onder)aannemer hoort dus niet thuis in het V&G-plan, wél de onderdelen hieruit die gemeenschappelijke risico's inhouden.

De coördinator uitvoeringsfase is onder meer belast met de coördinatie van de gemeenschappelijke V&G-zaken. Hij moet inspelen op risicovolle situaties die de veiligheid en gezondheid van de werknemers van samenwerkende werkgevers bedreigen. Daarnaast moet hij passende maatregelen nemen en met alle werkgevers op de bouwplaats hierover afspraken maken. Ook moet hij controleren of de werkgevers zich aan de afspraken houden én zo nodig corrigerende maatregelen nemen. Bij tussentijdse wijzigingen in de planning of in de uitvoering van het bouwproject past hij het V&G-plan hierop aan.

V&G-plan maken

Arbouw heeft de V&G-Planner ontwikkeld waarmee je op eenvoudige wijze een V&G-plan kunt maken van de uit te voeren werkzaamheden op het bouwproject. Dit doe je door bij voorkeur de gegevens uit het BEM (of rechtstreeks uit de database) te kopiëren naar het V&G-plan. De risico-inventarisaties die op deze wijze zijn geplaatst in het V&G-plan zijn te importeren en exporteren. Het uitwisselen van V&G-plannen en het samenstellen van één V&G-plan word hierdoor minder gecompliceerd. Daarnaast kun je in de Arbouw V&G-Planner afspraken tussen verschillende partijen vastleggen over samenwerking en voorlichting. Klik hier voor de V&G-Planner op de website van Volandis.

VCA is de VGM Checklist Aannemers

VCA staat voor VGM Checklist Aannemers (VGM = Veiligheid Gezondheid en Milieu). Het is een (uitgebreide) vragenlijst die bedoeld is als hulpmiddel bij het doorlichten van aannemers (opdrachtnemers, contractors) die bij opdrachtgevers (oorspronkelijk in de chemische industrie) werkzaamheden verrichten. Inmiddels is VCA uitgegroeid tot een soort managementsysteem voor veiligheid. Het is een veelzijdig en compleet programma waarmee opdrachtnemers en aannemers worden gecertificeerd op hun VGM-beheerssysteem. Het VCA-certificaat is niet wettelijk verplicht. Wel zijn er veel opdrachtgevers, ook buiten de chemische industrie, die van hun aannemers een VCA-certificaat vragen.

Er blijkt nog wel eens verwarring te zijn over het VCA-certificaat (VGM-beheerssysteem voor bedrijven) en de VCA-opleidingen. Voor bedrijven die een VCA beheerssysteem hebben of willen opzetten is het verplicht dat hun medewerkers de kwalificatie Basisveiligheid VCA en/of Veiligheid voor operationeel leidinggevenden VCA (VOL) behalen. Deze kwalificaties worden in de bouw vaak van medewerkers gevraagd. Ook indien je bedrijf geen operationeel VCA-beheerssysteem heeft kunnen de medewerkers deelnemen aan de opleiding en het diploma halen. Er zijn opdrachtgevers (vaak hoofdaannemers) die van iedere medewerker op de bouwplaats eisen dat men over een VCA-certificaat (in dit geval dus het diploma) beschikt.

Meer informatie over VCA en de opleidingen staan op de website.

Kennis- en adviescentrum Volandis

Volandis is een kennis- en adviescentrum. Zij bouwen aan een gezonde en bloeiende bouw- en infrasector waarin mensen veilig werken, plezier houden in hun werk en op tijd vooruit kijken. Dat is goed voor iedereen: werknemer, werkgever én opdrachtgever, want gezonde en gemotiveerde mensen halen de beste resultaten. Ga naar Volandis

Landelijke Richtlijn Bouw- en Sloopveiligheid

Naar aanleiding van een aantal ongevallen, het omvallen van een kraan in Alphen aan de Rijn wel het meest bekend, heeft de vereniging BWT Nederland een landelijke richtlijn bouw- en sloopveiligheid opgesteld. De richtlijn is een goed hulpmiddel om op basis van de karakteristieken van de bouw- en sloopplannen de risico’s de noodzakelijke maatregelen in beeld te brengen.

De richtlijn bevat een methode om de veiligheidszone van een bouw- of sloopterrein (en daarmee de plaats van de bouwhekken) aan de hand van kraanbereiken en maximale werkhoogte te bepalen. Verder is een checklist opgenomen waarin aan de hand van een aantal vragen bepaald kan worden of het opstellen van een bouw- of sloopveiligheidsplan noodzakelijk is. De tabel voor het bepalen van de bouwveiligheidszone wordt onderdeel van het Bouwbesluit. De Richtlijn wordt unaniem positief ontvangen. Het geeft duidelijkheid op een gebied dat tot nu toe aan de beoordelingsvrijheid van de behandelend ambtenaar werd overgelaten.

Veiligheid aan de voorkant

Bouwend Nederland pleit er wel voor de checklist als indieningsvereiste op te nemen in wet- en regelgeving (Bouwbesluit en/of ministeriële regeling omgevingsrecht). De nadelen van extra administratieve lasten worden gecompenseerd door de voordelen die een vroegtijdige onderkenning van bouw- en sloopveiligheid met zich mee brengen. In de huidige situatie komt het opstellen van een bouw- of sloopveiligheidsplan meestal op het bord van de aannemer die met zijn handen op de rug gebonden is door markttucht en tijdsdruk in een onderhandelingsfase, een situatie die niet optimaal is. Door de checklist al in de vergunningsfase toe te passen, zal de opdrachtgever met zijn architect al in de ontwerpfase moeten nadenken of het ontwerp ook veilig uit te voeren is. Veiligheid aan de voorkant dus. De checklist zou daarbij, als vast onderdeel van een vergunning of melding, ook onderdeel worden van de aanbesteding van een werk. Voor alle partijen, opdrachtgever, aannemer(s) en bevoegd gezag gelden dan dezelfde uitgangspunten.

Kortere doorlooptijd bij sloop

Een tweede voordeel heeft vooral betrekking op sloopmeldingen. Conform het Bouwbesluit is het indienen van een (sloop)veiligheidsplan noodzakelijk als het bevoegd gezag dit vraagt. In het sloopmeldingsformulier staat daarom de vraag of de melder een aanwijzing gekregen heeft van het bevoegd gezag een veiligheidsplan in te dienen. De behandeling van de sloopmelding vangt natuurlijk pas aan als het bevoegd gezag het meldingsformulier heeft ontvangen. Als het bevoegd gezag bij de behandeling tot de conclusie komt dat een veiligheidsplan noodzakelijk is, is de sloopmelding onvolledig en is er juridisch gezien geen melding. Het bevoegd gezag zal dan het veiligheidsplan opvragen en een rechtsgeldige melding ontstaat pas wanneer het veiligheidsplan ontvangen is. Als de behandeling van de melding enkele weken op zich heeft laten wachten kan de melder zo een week of acht kwijt zijn voor hij kan aanvangen met de sloopwerkzaamheden. Met gebruik van de checklist zou dit ongemak tot het verleden kunnen behoren, met kortere doorlooptijden tot gevolg.

Niet voor alle projecten

Bouwend Nederland heeft er ook aandacht voor gevraagd dat de richtlijn niet op alle projecten van toepassing verklaard hoeft te worden. Dit zal afhangen van de locatie en aard van de werkzaamheden. Bij een project in het buitengebied, of een inpandige renovatie zal er immers niet zo snel sprake zijn voor veiligheidsrisico's voor de omgeving. Om de administratieve lasten te beperken zou met een korte vragenlijst de toepassing eenvoudig beperkt kunnen worden.

Omgaan met gevaarlijke stoffen

De bouw- en infrasector wordt zich steeds beter bewust van de risico's van het werken met gevaarlijke stoffen. Dat komt ook omdat hier door de overheid steeds strenger op wordt gelet. Om werknemers zo min mogelijk bloot te stellen aan schadelijke stoffen, zijn werkgevers wettelijk verplicht (Arbowet, artikel 3, lid 1) maatregelen te treffen. Hierbij moeten zij de volgende volgorde aanhouden:

  1. Bronaanpak: pas alternatieve materialen of technieken toe.
  2. Afzuiging en ventilatie: werk met bronafzuiging, bronomsluiting en goede ruimteventilatie.
  3. Vermijden blootstelling: voer het meest risicovolle werk het eerst uit, of hou het gescheiden van andere werkzaamheden.

Als bovenstaande maatregelen onvoldoende resultaat opleveren, moeten persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking worden gesteld. Voor het werken met kankerverwekkende stoffen, waaronder asbest, zijn de voorschriften nog strenger. De Inspectie treedt hard op als ze overtredingen constateert. Als er bijvoorbeeld asbest wordt aangetroffen en daarbij wordt verkeerd gehandeld, kan de Inspectie een werk stil leggen en uiteindelijk een (hoge) boete uitdelen. In hoofdstuk 4 van het Arbobesluit staat de regelgeving voor het werken met gevaarlijke stoffen. Raadpleeg voor meer informatie de Arbocatalogus Bouw & Infra. Een kijkje nemen op de website van Volandis kan natuurlijk ook.

Bekijk hier het document van TNO over stofvrij werken met kwarts. Daarin staat ook een stappenplan om het vrijkomen van kwarts te kunnen beheersen.

 

Bouwend Nederland Verzekeringen

We bieden niet alleen de verzekeringen zelf, maar ook een volledig advies over de verschillende risico’s die je in de bouw en infra loopt.

Lees meer